جوش شیرین که با نام علمی سدیم بیکربنات نیز شناخته میشود، یک ترکیب شیمیایی قلیایی با فرمول NaHCO₃ است که از یون سدیم (Na⁺) و یون بیکربنات (HCO₃⁻) به دست میآید. در واقع کربنات همان جوش شیرین است. شماره ثبت این ماده 8-55-144 است و از نظر شیمیایی نوعی نمک محسوب میشود. جوش شیرین به شکل کریستال جامد سفیدرنگ است که اغلب به صورت پودر نرم در بازار عرضه میشود.
اگرچه بسیاری از افراد جوش شیرین را تنها به عنوان یک ماده کاربردی در شیرینیپزی میشناسند، اما واقعیت این است که دامنه استفاده از این ترکیب بسیار گستردهتر است و صنایع مختلفی از جمله صنایع غذایی، دارویی، بهداشتی، آرایشی و حتی نظافت خانگی از آن استفاده میکنند.
چگونه جوش شیرین باعث پف کردن خمیر میشود؟
جوش شیرین بی کربنات سدیم یک ماده قلیایی است که در واکنش با مواد اسیدی، گاز دیاکسید کربن (CO₂) آزاد میکند. این گاز درون خمیر کیک، نان یا شیرینی به دام میافتد و باعث ایجاد حبابهای ریز هوا میشود. همین حبابها عامل اصلی پف کردن و سبک شدن بافت خمیر هستند. مواد اسیدی رایجی که میتوانند این واکنش را فعال کنند شامل سرکه، آبلیمو، ماست و کرم تارتار است.
جوش شیرین علاوه بر واکنش با اسید، در اثر حرارت بالا (بیش از ۸۰ درجه سانتیگراد) نیز تجزیه شده و بدون نیاز به ماده اسیدی، گاز CO₂ آزاد میکند. به همین دلیل زمانی که خمیر در فر قرار میگیرد، فرآیند پفدهی شدت بیشتری پیدا میکند.
در مرحله اول، زمانی که خمیر در دمای اتاق قرار دارد، واکنش اسید و باز به آرامی آغاز میشود و خمیر حالتی کرکی و نیمهپفدار به خود میگیرد. در مرحله دوم، حرارت فر باعث تسریع واکنش و آزادسازی بیشتر گاز شده و بافت نهایی خمیر شکل میگیرد.
علاوه بر پفدهی، جوش شیرین در موارد زیر نیز کاربرد دارد:
- ترد کردن گوشت و مرغ
- حذف بو و مزه سرکه
- جلوگیری از دلمه شدن شیر
- حفظ رنگ گلکلم هنگام پخت و از بین بردن بوی آن
خواص جوش شیرین برای پوست و مو
بکینگ سودا یا جوش شیرین به دلیل خاصیت ضدعفونیکننده، قلیایی و لایهبردار ملایم، در مراقبتهای پوستی و بهداشتی کاربردهای فراوانی دارد. این ماده میتواند به عنوان یک بوگیر طبیعی مورد استفاده قرار گیرد و بوی نامطبوع بدن را کاهش دهد. از دیگر فواید آن برای پوست و مو میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- لایهبرداری ملایم پوست و حذف سلولهای مرده
- نرمکننده پوست دست، آرنج و زانو
- تسکین خارش و التهاب پوستی
- کاهش تیرگی زیر بغل
- مقابله با شوره سر
- کمک به کاهش جوشهای سرسیاه
- پاکسازی سموم و آلودگیهای سطح پوست
- خارج کردن خار و اجسام ریز از پوست
یکی از کاربردهای کمتر شناخته شده جوش شیرین، کمک به بیرون آوردن خار و اجسام ریز فرو رفته در پوست است. برای این کار کافیست مقداری جوش شیرین را در آب گرم حل کنید، ناحیه آسیبدیده را روزی دو بار در این محلول بخیسانید. پس از چند روز، جسم خارجی به راحتی از پوست خارج میشود.
خواص جوش شیرین برای دندان و دهان
جوش شیرین به عنوان یک پاککننده طبیعی دندان شناخته میشود و به همین دلیل در ترکیبات بسیاری از خمیردندانها وجود دارد. این ماده میتواند بوی بد دهان را کاهش دهد، به تسکین التهاب لثه کمک کند و محیط دهان را از باکتریها پاکسازی نماید.
با این حال، به دلیل خاصیت سایندگی، استفاده مستقیم و مداوم از آن به عنوان خمیردندان توصیه نمیشود. بهتر است آن را به صورت محدود یا ترکیبی استفاده کنید.
طرز تهیه دهانشویه با جوش شیرین
برای تهیه دهانشویه به وسیله جوش شیرین، کافیست نصف قاشق چایخوری جوش شیرین را با نصف لیوان آب گرم مخلوط کنید. این محلول را غرغره کرده و سپس دور بریزید. این روش به کاهش باکتریهای دهان کمک میکند.
سفید کردن دندان با جوش شیرین
یکی از معروفترین کاربردهای جوش شیرین، سفیدسازی دندانها است. استفاده اصولی و محدود از این ماده میتواند به روشنتر شدن رنگ دندان کمک کند، اما زیادهروی در آن ممکن است به مینای دندان آسیب بزند. روشهای مختلفی برای این کار وجود دارد که باید با احتیاط کامل انجام شوند و حداکثر دفعات مصرف رعایت گردد.
خواص دارویی جوش شیرین
جوش شیرین به دلیل توانایی تنظیم PH بدن، در برخی کاربردهای دارویی مورد توجه قرار گرفته است. این ماده میتواند به خنثیسازی محیطهای اسیدی کمک کند و در نتیجه از رشد برخی بافتهای بیمار جلوگیری نماید. البته استفاده دارویی از آن باید با آگاهی و در موارد محدود انجام شود. سایر کاربردهای دارویی این ماده شامل موارد زیر است:
- کاهش نفخ ناشی از مصرف سبزیجات
- تسکین خارش آبله مرغان
- کاهش درد ورم لوزه
- تسکین درد مفاصل
- درمان آفت دهان
خواص جوش شیرین برای معده
سوزش سر دل یا رفلاکس معده معمولاً به دلیل افزایش اسید معده ایجاد میشود. جوش شیرین میتواند با خنثی کردن اسید، این سوزش را کاهش دهد. شما میتوانید برای درمان درد معده به کمک جوش شیرین، یک قاشق چایخوری جوش شیرین را با یک لیوان آب سرد مخلوط کنید. این محلول را به آرامی بنوشید تا اثر آن را مشاهده کنید.
استفاده از جوش شیرین به عنوان ضدعفونیکننده
جوش شیرین خاصیت ضدقارچ و ضدباکتری دارد و میتواند برای ضدعفونی کردن سطوح، لباسها و حتی برخی وسایل شخصی مورد استفاده قرار گیرد.
شستوشوی لباسها
افزودن جوش شیرین به لباس، باعث نرمتر شدن پارچه میشود، بوی نامطبوع را از بین میبرد، لکههای زرد یقه و سرآستین را پاک میکند و قدرت پاککنندگی مواد شوینده را افزایش میدهد.
تمیزکاری و نظافت منزل
جوش شیرین در خانه نیز به عنوان یک پاککننده چندمنظوره محسوب میشود. این ماده به تمیز و براق کردن زیورآلات، پاک کردن لکه از چوب و فلز، از بین بردن زنگ آهن، تمیز کردن سرویس بهداشتی و حمام، باز کردن لولهها، پاک کردن دوده شومینه و از بین بردن لکه مداد شمعی کمک میکند.
سایر کاربردهای جوش شیرین
جوش شیرین علاوه بر کاربردهای خانگی و آشپزی، یک دافع طبیعی برای حشرات است و میتواند حضور سوسکها و مورچهها را در محیط خانه کاهش دهد. این ماده بدون نیاز به مواد شیمیایی مضر، به طور مؤثر حشرات را دور نگه میدارد. همچنین در باغچه و فضای سبز نیز کاربرد دارد و میتواند به کنترل برخی آفات کمک کند.
استفاده از آن باعث کاهش رشد علفهای هرز میشود و به سلامت گیاهان کمک میکند. جوش شیرین یک روش ساده، کمهزینه و ایمن برای محافظت از محیط اطراف شما است. بنابراین، هم در خانه و هم در باغچه میتواند یک ابزار طبیعی و کاربردی برای مقابله با مشکلات حشرات و گیاهان مزاحم باشد.
تفاوت جوش شیرین و بکینگ پودر
یکی از سوالات رایج، تفاوت بین جوش شیرین و بکینگ پودر است. جوش شیرین یک ترکیب قلیایی خالص است و برای فعال شدن حتماً به اسید نیاز دارد. اما بکینگ پودر ترکیبی از جوش شیرین به همراه یک یا چند اسید خشک است که تا زمان تماس با رطوبت فعال نمیشود.
به همین دلیل، وقتی در دستور پخت غذا از مواد اسیدی مانند ماست یا آبلیمو استفاده شود، جوش شیرین بهترین گزینه است. اما اگر هیچ ماده اسیدی در دستور غذایی وجود نداشته باشد، بکینگ پودر جایگزین مناسبی خواهد بود.
تأمین و خرید جوش شیرین از صوفیا تجارت خاورمیانه
صوفیا تجارت خاورمیانه، به عنوان بزرگترین تأمینکننده مواد اولیه شیمیایی و پتروشیمی در ایران، با هدف تضمین نتایج ایدهآل و کمک به پیشرفت صنایع مختلف فعالیت میکند. برای خرید جوش شیرین با کیفیت بالا و دریافت محصولی که دقیقاً متناسب با نیازهای شما باشد، میتوانید با کارشناسان فروش ما تماس بگیرید. ما با ارائه مشاوره تخصصی، بهترین گزینه را به شما پیشنهاد میدهیم تا تجربهای مطمئن در تأمین مواد شیمیایی داشته باشید.
سوالات متداول
فرق بی کربنات سدیم با جوش شیرین چیست؟
بیکربنات سدیم همان جوش شیرین است؛ در واقع نام شیمیایی آن است و هر دو یک ترکیب با فرمول NaHCO₃ میباشند.
بیکن سودا چیست؟
بیکن سودا نام دیگری برای جوش شیرین یا همان سدیم بیکربنات است که در برخی منابع غذایی و صنعتی به کار میرود.
روش تهیه کربنات سدیم از جوش شیرین چگونه است؟
با حرارت دادن جوش شیرین، ترکیب آن تجزیه شده و گاز دیاکسید کربن آزاد میشود و در نتیجه کربنات سدیم (Na₂CO₃) تولید میگردد.
